Verdieping

The least we can do
The least we can do, is make the world a better place
Not just for the few, but for the human race
To end wars and quarrels, make John Lennon's dream come true
To build a new set of morals, It's the least we can do.
 
Show some love and compassion, when people are feeling low
Make it not just a fashion, that may come and go
Bring an end to oppression, 'cos it imprisons the truth
And be free with expression, It's the least we can do.
 
So follow his rainbow, deep into the evening sun
And pray that it's colours, will blend together as one
Seek and we may find, the dream he loved to persue
A peace for all mankind, it's the least we can do.

 

Bovenstaand liedje is van ene Gerry Murray en werd door Christy Moore tijdens zijn concert op woensdagavond 28 mei 2008 in Carré in Amsterdam door hem niet gezongen. Dat had best gekund want het is een soort statement voor de soort liedjes die hij keer op keer wél vertolkt. Liedjes met een "boodschap". Songs over en voor de vertrapten uit de samenleving.

The least we can do staat op Ride on uit 1984. En behoort samen met Burning times uit 2005 tot dé platen van Christy Moore die in elke serieuze muziekcollectie thuishoren.

The least we can do is vooral bekend in de uitvoering van de Ierse zanger Christy Moore. Zoals er veel songs van anderen zijn die voort zullen leven omdat hij ze ontdekte, opnam en her en der ergens op de wereld live blijft uitvoeren.

Christy Moore trad woensdag 28 mei 2008 in Amsterdam op in een bijna vol Carré. Uit bijna alle liedjes die hij op de 28e mei zong sprak zijn sociale bewogenheid. Compassie met mensen in kommervolle omstandigheden. In eigen land én daarbuiten, Vandaag én vroeger. Mannen én vrouwen. Blanken én zwarten.

Hij opende de avond in Amsterdam met een ander statement, een vertolking van een lang liedje uit 1974: Before the deluge van Jackson Browne. Voor de zondvloed. Zo kun je net als toen naar een tijdsgewricht kijken. Wat te doen: leven alsof er ná ons niemand komt of onze eigen ik opzij schuiven en "iets" veranderen aan onze wereld. Minder ik, meer wij. Zoiets.

 

Some of them were dreamers
And some of them were fools
Who were making plans and thinking of the future
With the energy of the innocent
They were gathering the tools
They would need to make their journey back to nature

Now let the music keep our spirits high

Some of them were angry at the way the earth was abused

 

Een ander motto voor de tijden waarin we leven is de titel van het in 2005 verschenen album Burning times. Een plaat die dat jaar door alle (pop)bladen en in alle muzieklijstjes volstrekt ten onrechte werd genegeerd. Burning times is zoals zo vaak bij Christiy Moore een plaat met louter covers. Bekende en onbekende songwriters komen voorbij. De teksten zijn in meer of mindere mate geëngageerd en worden allen op dezelfde intense manier gezongen. Moore heeft veel respect voor die songwriters en hij is vooral voor de minder bekenden onder hen een goede ambassadeur. Liefhebbers en kenners gaan op zoek naar de originelen en worden vaak aangenaam verrast. John Spillane is zo iemand (hij zingt hier diens Magic nights in the lobby bar). Uiteraard staat er een Bob Dylan song bij. Maar ook liedjes van Joni Mitchell, Morrissey, Natalie Merchant, Phil Ochs, Richard Thompson  en het echtpaar Rennie & Brett Sparks (beter bekend als the Handsome family). Mochten deze namen u niets zeggen dan zult u niet teleurgesteld worden als u op zoek gaat naar de originele versies.

Christy Moore is, voor degenen die hem niet kennen en kunnen duiden, een gedrongen Ier van 63 jaar die zowel solo als in groepen sinds 1969 tientallen platen heeft uitgebracht én vooral veel heeft opgetreden. Hij is een geboren performer én zanger. Zijn kracht is zijn stem én een neus voor goede liedjes van anderen. Hij heeft relatief weinig liedjes zelf geschreven. Heeft wel veel liedjes van anderen gepromoveerd tot classics. Hij omringt zich met goede muzikanten. Speelt zelf gitaar, maar de smaakvolle  touches worden door anderen aangebracht. Op de 28e mei werd hij begeleid door Declan Sinnott, een leeftijdsgenoot, die in vroeger met hem in de groep Moving hearts zat én later veelvuldig voor Mary Black heeft gewerkt. Wilt u een beeld krijgen van een typisch concert van Christy dan is de dubbelcd Live in Dublin 2006 een prima introductie. Er bestaat ook een dvd-versie van.

 

In augustus 2005 trad hij op in Paradiso. In de Volkskrant schreef Gijsbert Kamer o.a.:

Het is weinigen gegeven zo verstaanbaar te zingen. En ook al ben je onbekend met veel van zijn liedjes, je laat je onmiddellijk zijn repertoire inzuigen. Of het nu om een Iers volkswijsje, een protestlied tegen Chileense dictatuur of een autobiografisch liefdesliedje betreft: uit Moore's mond klonk het allemaal even belangwekkend. Bijzonder was ook de balans tussen Moores al dan niet zelf geschreven eigen canon en door het publiek beheerst meegeneuriede Black is the colour en zijn verrrassende covers.

Bron: Moore brengt magnifieke ode aan de liedkunst (Gijsbert Kamer in De Volkskrant van donderdag 4 augustus 2005)

Op vrijdagavond 16 mei 2008 stond Daniël Lohues in de (kleine) Pleinzaal van de Parade in Den Bosch met zijn programma Allennig 2. Er is dus ook een Allennig 1 alleen heette dat programma simpel Allennig. Er zijn ook twee cd's met die titel en zoals de titels aangeven doet hij in de zaal en op de plaat alles alleen. Allennig verscheen in 2006 en werd bij verschijnen aanvankelijk door publiek en pers genegeerd. Maar er zijn nog steeds muziekkenners die kwaliteit op waarde weten te schatten. De jury van de Annie M.G. Schmidt prijs voor het beste cabaretlied van het jaar bekroonde van de eerste Allennig het liedje Annelie. Terecht, maar het is de vraag of Daniël Lohues een cabaretier is. In de Drentse wikipedia wordt dit feit als volgt omschreven:

2007 wun Lohues de Annie M.G. Schmidt-pries van Buma Cultuur en 't Amsterdams Kleinkunst Festival veur de ballade Annelie. De pries had de vörm van een börstbeeld van de schriefster. Veur RTV Drenthe zee Lohues det 't beeld zien plekkien zol kriegen in zien eig'n Galerij der groten, "tussen Bach en moeder Maria". Ien 2006 har dezölfde ballade al de Okapi Liedpries van Jan Rot zien Stichting Okapi/Stichting Jan Rot ewunnen veur 'een jaloersmakend lied'.

Klik hier voor het volledige lemma 

Daniël Lohues doet op Allennig alles alleen. Hij zingt louter nummers van zichzelf, voert ze alleen op toneel uit, bespeelt alle instrumenten (veel gitaren, piano, mondharmonica) en neemt zijn platen zonder hulp van andere muzikanten op. Daarmee staat hij ogenschijnlijk recht tegenover Christy Moore. Maar tijdens zo'n avondje Lohues blijkt dat hij op zijn manier hoogstwaarschijnlijk met eenzelfde compassie naar zijn omgeving en wereld kijkt. In zijn liedjes zitten geen directe "boodschappen" over misverstanden in de wereld maar de goede verstaander beseft dat Daniël zoals dat heet een "groot hart" heeft. Op een bepaalde manier is hij "groter" dan Christy: hij heeft humor. Droge humor, weliswaar. En een grote nuchterheid. Staat redelijk laconiek in de wereld maar is er desondanks mee begaan.

De live uitvoering van zijn liedjes in de zaal levert bij hem beslist iets extra's op. De verhaaltjes die hij om zijn liedjes heen vertelt. Die inleidende teksten zijn bij hem veel langer als bij Christy Moore. Verder is Daniël een betere muzikant. Verrassend was hoe hij op zeker moment achter de piano zogenaamd ging inproviseren op iets van Brahms (klassiek!) en er binnen enkele minuten iets van Schubert in wist te verwerken. En Bach was ook niet ver weg. Lohues heeft een aangename, karakteristieke stem maar Christy Moore is van de twee beslist de betere zanger.

De overeenkomst tussen de twee kwam vooral aan het licht voordat de voorstelling begon. Toen een kwartier van tevoren de bezoekers de zaal inkwamen werd muziek op de achtergrond gedraaid. Dat was niet de (toevallige) keuze van de lokale technicus. Nee, daar was over nagedacht. Die songkeuze was een statement van Daniël. Iets in de trant van: "Ik ga vanavond alleen liedjes van mezelf spelen maar ik wil jullie even laten horen door welke muziek en artiesten ik o.a. ben beënvloed."

Er kwamen vier liedjes uit de oude doos voorbij. Krachtige liedjes die veel bezoekers hoogstwaarschijnlijk voor het eerst in hun leven hoorden. Liedjes die in ieder geval eigenlijk nooit op een "normaal" Nederlands radiostation worden gedraaid. Nummers uit het midden van de jaren twintig, begin dertig, het begin van de jaren vijftig en de seventies. Songs van Al Jolson, Jimmie Rodgers, Big Joe Turner (én niet Bill Haley) en Joni Mitchell (A case of you).

Daniël verwijst op zijn manier zo voor zijn concert naar de zee waaruit alle grote artiesten putten. Hun voorgangers uit verschillende landen en uit verschillende vormen van muziek. Daniël doet nog iets anders als Christy Moore. Hij staat met een extra been ook nog in de traditie van de zogenaamde klassieke muziek (hij noemt Bach de grootste, citeert Schubert, haalt Brahms aan). Daarop is Christy Moore nog nooit betrapt. En die klassieke invloeden zitten ook in de liedjes van Daniël op Allenig (1 én vooral 2).

Moore en Lohues bewijzen eer aan anderen. Beiden hebben iets met Bob Dylan. Op Burning times staat een "brandende" versie van diens The lonesome death of Hattie Carol. Het vlammende liedje waarin de jonge Bob Dylan meer dan boos is op de rijke jongeman uit het Zuiden (William Zanzinger) (24 jaar) die zomaar een zwart dienstmeisje doodslaat (Hattie Carroll) (51 jaar, tien kinderen) ) en daar door een racistische rechter amper voor wordt gestraft.

Het liedje Annelie, van de Annie M.G. Scmidt-prijs, is op een bepaalde manier Dylanesk. 

Dylan behoort zoals bekend tot de meest gecoverde singer-songwriters. Iedereen die een hobby zou starten, om alle nummers te verzamelen die ooit door anderen zijn gecoverd, heeft niet voldoende aan één normaal leven.

Begin dit jaar kwam voor iedereen die wil weten waar Bob Dylan op zijn beurt vandaan kwam én door wie hij beinvloed is een prachtige dubbelcd uit op het onvolprezen Ace-label.

In 2005 kreeg Bob Dylan op zeker moment de kans om wekelijks een radioprogramma te verzorgen. Hij maakt veel werk van dat programma. Elke week staat een thema centraal waarvoor hij vervolgens passende songs uitzoekt, draait en van een korte introductue voorziet. Op internet kun je alle radioshows downloaden. Er zijn ook illegale cd's te koop.

Op Theme time radio hour with tour host Bob Dylan staan vijftig liedjes uit de eerste reeks van 52 shows. Het is nu al een van de mooiste en belangrijkste verzamelcd's van 2008. Het bestrijkt de hele twintigste eeuw. Alle populaire genres komen aan bod. Bekende en vooral heel erg veel onbekende namen. Weinig hits of platen die heel populair waren in hun tijd. Het commentaar van Dylan ontbreekt. Maar daar staat iets anders tegenover. Ace heeft een aantal vooraanstaande popjournalisten benaderd om voor elk lied een inleidende tekst te schrijven. Om die teksten alleen al is de aanschaf van deze dubbelcd meer dan waard. Het is een plaat die kan dienen als uitgangsbasis om andere, belangrijke, mooie muziek en artiesten te gaan zoeken, te gaan beluisteren. Een muzikale groeiplaat. Uiteraard staan er tussen de vijftig artiesten bekende namen, maar zelden zijn zo'n uiteenlopende types artiesten achter elkaar gezet. En het werkt. Waardoor je snapt waarom Daniël Lohies muziek uit de jaren twintig en dertig laat horen en Christy Moore liever mooie en goede liedjes van anderen covert.

En zo kom je er weer een s achter dat het samenstellen van een interessante verzamelcd een kunst is. Die grote kennis vereist en alleen kan als je zeer breed bent georienteerd. Je bent er kortom niet door op een willekeurige iPod tienduizend liedjes illegaal te downloaden en dan te denken dat je door op shuffle te drukken je een interssante playlist hebt gemaakt. Forget it. Het levert vooral ruis op en de mooiste parels zul je zo nooit leren ontdekken.

Christie Moore, Daniël Lohues en your host  Bob Dylan maken zo onuitgesproken duidelijk dat maar één ding leidt tot een brede muzieksmaak. Veel luisteren. Breed luisteren. Niet downloaden, meer en meer, maar luisteren en op zoek gaan naar artiesten die verwijzen naar andere musici, songwriters. Die vervolgens opzoeken, beluisteren enzovoorts. En iets aanschaffen van die mensen. De kachel moet blijven branden. Leven en laten leven. Dat soort gezegdes, spreuken en waarheden als een koe. Juist nu, in een wereld waarin alles gratis lijkt te zijn.

Met knippen plakken kun je op internet de mooiste werkstukken maken. Maar realiseer je dat je door dit te doen niet iets opsteekt. Je hebt alleen een mooi werkstuk maar in je hoofd is er niets "gegroeid". Groeien kost tijd en moeite. Christy Moore, Daniël Lohues en Bob Dylan zijn wat ze zijn door hetgeen ze zelf hebben verworven, opgepikt.

En elk van hen biedt door hetgeen ze doen zicht op een bredere, rijke muziekwereld. The least we can do is af en de moeite te nemen om uit te zoeken waar ze vandaan komen of naar verwijzen.

Op Allennig 2 staat een wijs liedje. Met een moraal. Kern is dat je als mens af en toe iets moet doen terwijl je er bang voor bent. Om wat voor reden dan ook. Daniël leidt het in zijn show gekscherend in door te vertellen dat hij af en toe plankenkoorts heeft. Bang is in de floodlights te gaan staan. Maar dat hij blij is dat hij het toch heeft gedaan. Het liedje heet voluit Angst is mar veur eben, spiet is veur altied. Angst voor iets duurt maar even, maar spijt dat je iets waar je bang voor was niet hebt gedaan zul je de rest van je leven meedragen.

Christy Moore, Daniël Lohues en Bob Dylan wijzen elk op hun eigen manier naar talloze mooie muziek. Er is kortom een wereld te ontdekken. Het zou jammer zijn als je later ontdekt dat je veel moois hebt laten liggen. Omdat je bijvoorbeeld  een maand lang alle voetbalwedstrijden van de EK 2008 hebt bekeken. Of maanden lang Grand theft auto IV (dat wel, je bent hip of niet) hebt gespeeld.

Hier werden drie wegwijzers naar voren gehaald, maar er zijn er meer. Die je verwijzen naar mooie, belangrijke muziek. Of films. Boeken. Kunst, Cultuur. En Hattie Carroll.

The least we can do is ... om te proberen links en rechts wat op te pikken. Zonder al teveel spiet veur altied op te bouwen dat we veel nooit zullen ontdekken.

Home Cd's uit de lange staart

Win kaartjes voor Lampje

Lees (nog) meer YA boeken! En...

20 YA Boekenclub HwD

Meld je aan! Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Meer informatie